Przyssawki próżniowe i ejektory Camozzi — dobór, obliczenia siły chwytu i schemat kompletnego układu

Ejektor generuje próżnię — ale cały układ zaczyna się od właściwej przyssawki. W tym artykule przeprowadzamy Cię przez kompletną procedurę doboru: od obliczeń siły chwytu (3 przypadki obciążenia z katalogu Camozzi), przez wybór kształtu i materiału przyssawki (VTCF, VTCL, VTCN), aż po dobór ejektora (seria VEB, VED, VEC) i akcesoriów. Konkretne dane katalogowe, wzory i przykład liczbowy dla przenośnika arkuszy stalowych 60 kg.

dodano: 27-05-2026
w kategorii Poradniki doboru i kalkulatory

Przyssawki próżniowe i ejektory Camozzi — dobór, obliczenia siły chwytu i schemat kompletnego układu

Poradnik techniczny

Przyssawki próżniowe i ejektory pneumatyczne — dobór, obliczenia siły chwytu i schemat kompletnego układu

Technika próżniowa to coś więcej niż ejektor i przyssawka podłączone do sprężarki. Właściwy dobór — od siły chwytu po filtr i wyłącznik próżni — decyduje o bezawaryjności całego manipulatora. Ten artykuł przeprowadza Cię przez każdy krok według metody katalogowej Camozzi.

⏱ Czas czytania: ok. 12 min

🔧 Poziom: inżynier / integrator

📚 Źródło: Camozzi Catalogue 8.8

Spis treści

1. Anatomia układu próżniowego

2. Ejektory Camozzi — typy i parametry

3. Przyssawki — dobór kształtu

4. Materiały: NBR kontra Silikon

5. Obliczenia siły chwytu — 3 przypadki

6. Jak dobrać ejektor do układu

7. Akcesoria: filtry, zawory VNV, wyłączniki

FAQ — 5 najczęstszych pytań

1. Anatomia układu próżniowego

Każdy przemysłowy układ próżniowy składa się z tych samych siedmiu warstw — i dobór przebiega dokładnie w tej kolejności od dołu do góry. Błąd na etapie nr 1 (obliczenia sił) powiela się przez wszystkie warstwy powyżej.

7	Wyłącznik próżni — monitoruje osiągnięcie zadanego poziomu próżni, daje sygnał do PLC
6	Elektrozawory ssania i wydmuchu — sterują cyklem chwytu i zwalniania przedmiotu
5	Generator próżni / ejektor — serce układu, przetwarza sprężone powietrze na podciśnienie
4	Przewód próżniowy — dobierany do ø przyssawki, wpływa na czas ewakuacji
3	Elementy mocowania — nipel elastyczny NPF, sprężyna NPM/NPR, zawór zwrotny VNV
2	Przyssawki — kształt, materiał i ø wynikają bezpośrednio z obliczeń sił
1	Obliczenia sił — masa przedmiotu, przyspieszenie, współczynnik tarcia, przypadek obciążenia

Definicja: co to jest ejektor próżniowy?

Ejektor (generator próżni) to element bez ruchomych części, oparty na efekcie Venturiego — sprężone powietrze przepływające przez zwężkę tworzy podciśnienie w kanale bocznym. Szczegółową fizykę opisujemy w artykule Efekt Venturiego — jak działa ejektor i generator próżni. Tutaj skupiamy się na doborze.

2. Ejektory Camozzi — typy i parametry techniczne

Camozzi oferuje pięć serii ejektorów. Różnią się sposobem montażu, materiałem obudowy i stopniem integracji sterowania. Tabela poniżej pochodzi z katalogu 8.8 i zawiera rzeczywiste dane wydajnościowe — nie przybliżenia marketingowe.

Seria	Typ	Materiał	Wersja	Zastosowanie
VEB / VEBL	Ejektor podstawowy	Al. anodowany / technopolimer (VEBL)	H (85%), L (55%)	Robotyka, opakowania, drewno, spożywcze
VED / VEDL	Ejektor in-line (osiowy)	Aluminium / technopolimer (VEDL)	H, L	Bezpośredni montaż na przyssawce
VEC	Ejektor kompaktowy	Technopolimer	zintegrowane zawory + wyłącznik	Układy z niezależnym sterowaniem ssaniem i wydmuchem
VEM	Ejektor kompaktowy mini	Technopolimer	zintegrowane zawory + wyłącznik	Dysza ø 0,5 i 0,7 mm; wydatek 8–16 l/min

Dane techniczne serii VEB — wersje H i L

Wersja H (high vacuum) osiąga 82–85% stopień ewakuacji — wymagana przy gładkich, szczelnych powierzchniach. Wersja L (high suction rate) rezygnuje z głębokości próżni (55%) na rzecz dwukrotnie wyższego wydatku ssania — właściwa dla materiałów porowatych i szybkich cykli.

Model	ø dyszy (mm)	Próżnia (%)	Wydatek ssania (l/min)	Pobór spr. powietrza (l/min)	Cis. robocze (bar)
VEB-05H	0,5	82	7	13	4,5
VEB-07H	0,7	85	14	21	4,5
VEB-10H	1,0	85	34	49	5,0
VEB-15H	1,5	85	69	102	4,5
VEB-20H	2,0	85	124	186	5,0
VEB-20L	2,0	55	170	186	5,0
VEB-25H	2,5	85	184	275	5,0
VEB-25L	2,5	55	260	275	5,0
VEB-30H	3,0	85	240	392	5,0
VEB-30L	3,0	55	370	392	5,0

* Stopień ewakuacji mierzony przy ciśnieniu zasilania 5–6 bar. Siła ssania przyssawki = próżnia [bar] × powierzchnia czynna [cm²] × 10 (N). Dane: Camozzi Catalogue 8.8, sekcja 5/2.05.

Kiedy wybrać wersję L zamiast H?

Materiały porowate (tektura falista, spieniony PE, drewno nieheblowane) nie utrzymają próżni 85% — ejektor H będzie pracował ciągle na granicy wydajności. Wersja L zapewnia wyższy wydatek ssania przy tej samej dyszce i tym samym poborze sprężonego powietrza. Czas ewakuacji skraca się o 30–40%.

3. Przyssawki — dobór kształtu

Camozzi oferuje cztery typy przyssawek w serii VT. Wybór kształtu wynika z geometrii przenoszonego przedmiotu — nie z preferencji estetycznych. Tabela doboru poniżej to skrót zasad z katalogu 8.8, sekcja 5/1 i a/3.07.

Seria	Kształt / liczba fałd	ø (mm)	Idealna dla	Ostrożnie przy
VTCF	Płaska, okrągła	3,5–95	Gładkie, płaskie powierzchnie (blachy, szyby, kartony)	Nierówne lub zakrzywione powierzchnie
VTCL	Mieszkowa, 1,5 fałdy	11–53	Lekko nierówne powierzchnie, blachy karoseryjne, elektronika	Duże różnice wysokości — użyj VTCN
VTCN	Mieszkowa, 2,5 fałdy	5–52	Duże różnice wysokości, spoiny, odlewy	Duże przyspieszenia boczne — fałdy obniżają sztywność
VTOF	Płaska, owalna	7×3,5 – 60×20	Wąskie profile, ramy okienne, drzwiowe, szczeliny	Przedmioty okrągłe lub silnie zakrzywione

Siły chwytu przyssawek VTCF (seria płaska okrągła)

Poniższe wartości są siłą teoretyczną przy próżni −0,6 bar (60 kPa), w warunkach statycznych, na płaskiej suchej powierzchni. Do obliczeń projektowych zastosuj współczynnik bezpieczeństwa min. 1,5 (patrz sekcja 5).

Model	ø (mm)	Siła ssania (N)*	Objętość wewn. (cm³)	Gwint
VTCF-0080	8	2,3	0,03	M5
VTCF-0150	15	9	0,4	G1/8
VTCF-0200	20	15,5	0,8	G1/8
VTCF-0300	30	34	1,3	G1/8
VTCF-0400	40	57,7	3,8	G1/8
VTCF-0500	50	91	7	G1/8
VTCF-0600	60	125	10	G1/4
VTCF-0800	80	260	25	G1/4
VTCF-0950	95	350	35	G1/4

* Próżnia −0,6 bar, powierzchnia płaska, sucha. Wartości bez współczynnika bezpieczeństwa. Dla przyssawek VTCL i VTCN skontaktuj się z nami — dobierzemy model do konkretnego przedmiotu.

4. Materiały przyssawek: NBR kontra Silikon

Camozzi produkuje przyssawki serii VT w dwóch materiałach. Wybór jest rozstrzygnięty przez temperaturę roboczą i charakter przenoszonego przedmiotu. Poniższa tabela pochodzi ze specyfikacji materiałowej katalogu 8.8, sekcja a/3.07.

Właściwość	NBR (kauczuk nitrylowy)	Silikon (SI)
Temp. chwilowa (maks. 30 s)	−30°C ÷ +120°C	−50°C ÷ +220°C
Temp. długotrwała (praca ciągła)	−10°C ÷ +70°C	−30°C ÷ +180°C
Odporność na oleje i smary	Doskonała (••••)	Słaba (•)
Odporność na ścieranie	Dobra (••)	Dobra (•)
Odporność na ozon / warunki atmosf.	Dobra (••)	Doskonała (••••)
Przemysł spożywczy / farmacja	Ograniczone	Zalecany
Kolor / identyfikacja	Czarny	Biały

Ważne: raz olej — zawsze olej

Jeśli zastosujesz zewnętrzne smarowanie w instalacji sprężonego powietrza zasilającej ejektor, odłączenie smarowania spowoduje, że olej usunie fabryczny smar w przyssawce i elementy nie będą prawidłowo uszczelnione. Ta sama zasada co dla siłowników — opisujemy ją szerzej w artykule o jednostkach FRL Camozzi.

5. Obliczenia siły chwytu — 3 przypadki obciążenia

Katalog Camozzi 8.8 definiuje trzy przypadki obciążenia dla układów próżniowych (sekcja a/3.06). Musisz sprawdzić wszystkie trzy i wybrać najgorszy wynik jako podstawę doboru. Poniżej wzory i przykład liczbowy dla przenoszenia arkuszy stalowych 2500×1250×2,5 mm, masa ≈ 61 kg.

Legenda symboli

F_TH	— wymagana siła chwytu [N]	m	— masa przedmiotu [kg]
g	— przyspieszenie ziemskie 9,81 m/s²	a	— przyspieszenie układu [m/s²]
µ	— wsp. tarcia (0,5 metal/szkło/drewno)	S	— współczynnik bezpieczeństwa (min. 1,5)

I	Przyssawki poziome, ruch pionowy (podnoszenie) F_TH = m × (g + a) × S Przykład: F_TH = 61,33 × (9,81 + 5) × 1,5 = 1 363 N

II	Przyssawki poziome, ruch poziomy (przesuw boczny) F_TH = m × (g + a/µ) × S Przykład (µ = 0,5 metal/metal): F_TH = 61,33 × (9,81 + 5/0,5) × 1,5 = 1 822 N ← wynik decydujący

III	Przyssawki pionowe, ruch pionowy (obracanie / przekładanie) F_TH = (m/µ) × (g + a) × S Najcięższy przypadek — S = min. 2,0. Stosuj, gdy układ obraca przedmiot lub chwyta go od boku.

Współczynniki tarcia µ (dane katalogowe Camozzi)

Rodzaj powierzchni	µ
Powierzchnia tłusta/oleista	0,1
Powierzchnia mokra	0,2–0,3
Drewno, metal, szkło, kamień (suche)	0,5
Powierzchnie chropowate	0,6

Typowy błąd: pominięcie przyspieszenia hamowania awaryjnego

Przy zatrzymaniu awaryjnym przenośnik może generować przyspieszenie 2–3× wyższe niż nominalne. Jeśli system bezpieczeństwa (STO, stop kat. 1) powoduje gwałtowne hamowanie, uwzględnij to w wartości a lub zwiększ S do 2,0. Camozzi zaleca minimalny S = 1,5 dla jednorodnych, suchych powierzchni i S ≥ 2,0 dla materiałów porowatych lub niejednorodnych.

6. Jak dobrać ejektor do układu

Po obliczeniu F_TH i wyborze przyssawki możesz obliczyć wymaganą siłę ssania jednej przyssawki (F_S) i wymagany łączny wydatek ssania generatora próżni (V). Camozzi podaje uproszczoną tabelę orientacyjną w katalogu 8.8, sekcja a/3.06.

Wymagany wydatek ssania V_S na jedną przyssawkę

ø przyssawki	V_S [l/min]	V_S [m³/h]
do 20 mm	2,83	0,17
do 40 mm	5,83	0,35
do 60 mm	8,3	0,5
do 90 mm	12,7	0,75
do 120 mm	16,6	1,0

Przykład doboru ejektora — przenośnik arkuszy 61 kg

Wymagana F_TH (przypadek II):	1 822 N
Wybrana przyssawka:	VTCF-0950N (350 N)
Liczba przyssawek:	6 szt. → F_S = 1822 ÷ 6 = 304 N < 350 N ✓
Wymagany wydatek (6 × ø95 mm):	6 × 16,6 = 99,6 l/min
Dobrany ejektor:	VEC-20 — wydatek ssania 116 l/min ✓

Zasada doboru z marginesem

Dobierz ejektor z wydatkiem ssania o 10–20% wyższym niż obliczona wartość V. Zapewnia to zapas na nieszczelności przewodów, starzenie przyssawek i tolerancje ciśnienia zasilania. Dla materiałów porowatych zwiększ margines do 50%.

7. Akcesoria: filtry, zawory zwrotne VNV, wyłączniki próżni

Generator próżni to nie ostatni element układu. Cztery akcesoria decydują o niezawodności w długim cyklu produkcyjnym.

Komponent	Seria Camozzi	Funkcja
Filtr próżniowy in-line	FVD	Chroni ejektor przed zanieczyszczeniami z linii — montaż przed generatorem
Filtr przyssawki	FVT	Pre-filtr i filtr dokładny bezpośrednio na przyssawce — dla środowisk zapylonych
Zawór zwrotny	VNV	Odcina przyssawkę niechwyconą w układzie wieloprzyssawkowym — zapobiega utracie próżni. Gwinty M5, G1/8, G1/4, G3/8, G1/2
Wyłącznik próżni / ciśnienia	SWCN / SWDN	Monitoruje poziom próżni; wyjście cyfrowe do PLC. Regulowany próg przełączania i histereza

Kiedy zawór zwrotny VNV jest konieczny?

Jeśli Twój manipulator ma więcej przyssawek niż wymaga tego najmniejszy obsługiwany przedmiot, skrajne przyssawki nie będą zakryte przez detal — bez zaworu VNV cały układ straci próżnię przez „otwarte" przyssawki. Zawory VNV są szczególnie ważne w elastycznych liniach obsługujących formatki o zmiennym rozmiarze.

FAQ — najczęstsze pytania

❓ Jaka jest różnica między ejektorem a pompą próżniową?

Ejektor (generator próżni) nie ma ruchomych części — działa wyłącznie na efekcie Venturiego i wymaga stałego zasilania sprężonym powietrzem. Pompa próżniowa (elektryczna) generuje próżnię niezależnie od instalacji pneumatycznej i jest bardziej efektywna energetycznie przy długich cyklach trzymania. Ejektory wygrywają przy krótkich cyklach i gdy instalacja sprężonego powietrza jest już dostępna.

❓ Ile przyssawek potrzebuję do przenoszenia arkusza 60 kg?

Zależy od przypadku obciążenia. Dla poziomego przesuwu z µ = 0,5 i a = 5 m/s² wymagana siła F_TH ≈ 1 822 N. Przy użyciu przyssawek VTCF-0950N (350 N każda) potrzebujesz min. 6 sztuk (6 × 350 = 2100 N > 1822 N). Szczegółowe obliczenia — patrz sekcja 5 powyżej.

❓ Czy można stosować przyssawki NBR w przemyśle spożywczym?

Generalnie nie — NBR zawiera plastyfikatory, które mogą migrować do żywności. W przemyśle spożywczym i farmaceutycznym stosuj wersję Silikon (SI), która jest neutralna chemicznie, certyfikowana do kontaktu z żywnością i wytrzymuje wyższe temperatury sterylizacji (do 180°C ciągłe).

❓ Jak szybko ejektor osiąga żądaną próżnię?

Czas ewakuacji zależy głównie od łącznej objętości układu (przyssawki + przewody) i wydatku ssania ejektora. Dla przyssawki VTCF-0950N (35 cm³) z przewodem 6/4 mm o długości 1 m całkowita objętość wynosi ok. 50–60 cm³. Ejektor VEB-20H osiąga 80% próżni w <1 s — co odpowiada wymaganiom przykładu z katalogu (czas podjęcia <1 s).

❓ Czy ejektor Camozzi wymaga smarowania?

Nie — ejektory serii VEB i VED nie wymagają zewnętrznego smarowania i nie powinny być zasilane powietrzem olejowanym z jednostki FRL z lubrykatorem. Olej w powietrzu zatyka dyszę ejektora i degraduje uszczelki przyssawek. Zasilanie ejektora powinno być odgałęzione przed lubrykatorem lub z osobnego odgałęzienia po filtrze i regulatorze ciśnienia.

Dobieramy z Tobą